Posted on 16 aug, 2017 in blog | 0 comments

Basaltkolommen: hoe ‘maken’ ze die?

 

Ze zijn mooi om te zien, die basaltkolommen. Maar hoe ontstaan ze nu eigenlijk? Op het web kun je lezen dat ze 6- of 5-hoekig zijn en in afkoelende lava ontstaan, maar hoe dan? Hoe komen ze daar zo te staan? Hoe ‘groeien’ ze, vast niet als paddenstoelen?

Ik ging me er over verwonderen en ging op onderzoek uit:

De kolomstructuur ontstaat niet alleen in basalt en andere stollingsgesteenten, maar kan ook ontstaan in bijvoorbeeld drogende klei. De foto is genomen in de Daluis, Var (Fr)
en laat versteende klei zien van 250 miljoen jaar oud
(zie: http://www.geo-cadran.nl/het-rode-gesteente-daluis-var-frankrijk/ .
De 6-hoekige structuur en de kolommen kunnen ook ontstaan
in zandsteen, steenkool en ijs en onderzoek wordt gedaan in
maïszetmeel waarin de hoekige structuur en de kolommen ontstaan.

Basaltkolommen zijn vaak te zien als lange pilaren / zuilen, een soort solide orgelpijpen van basalt maar met ronde vormen. Als je ze van bovenaf ziet lijkt het wel een door mensen neergelegd straatje: deze foto is genomen
in Kirjubaejarklaustur, IJsland. In feite zijn deze
kolommen maar ca. 30 cm lang (diep), maar ze
zijn onderdeel van een terrein van 80 m2.

In vloeibare lava die afkoelt ontstaan krimpscheuren van buiten naar binnen. Meestal ontstaan ze in dikke lagen lava en geleidelijk vormen de barsten de kolommen. Brede kolommen ontstaan bij langzame stolling en smalle in snel afkoelende lava. Wat wij zien als de basaltkolommen is wat is overgebleven na langdurige verwering en erosie. Het grootste gedeelte van de lavaheuvel is verdwenen!

Enkele voorbeelden:

Gerðuberg (links): De kolommen zijn ca 15 m hoog en
zijn onderdeel van een lavastroom van 2km lang en 400m breed.

Bij Vík zijn  aan de kust deze basaltkolommen te zien:
wit geworden door contact met zeewater.

Bij Svartifoss in Skaftafell National Park
is deze 20 meter hoge kolomwand te zien.

De foto’s van de kolommen zijn gemaakt op IJsland, maar in de hele wereld zijn basaltkolommen te vinden, één van de bekendste wellicht de Giant’s Causeway in Ierland.

2017 © Anke van der Geest         basalt columns